Ochrona zabytk\u00f3w w Polsce nie ma charakteru powszechnego, lecz wymaga ustanowienia, w odpowiedni spos\u00f3b, okre\u015blonej formy ochrony zabytku. Najwa\u017cniejsz\u0105 form\u0105 jest wpis do rejestru zabytk\u00f3w lub uznanie za pomnik historii. Poza tym mo\u017cliwe jest utworzenie parku kulturowego b\u0105d\u017a wskazanie ustale\u0144 ochrony dla planu miejscowego lub decyzji lokalizacyjnej. Ka\u017cda z tych form umo\u017cliwia ograniczenie chaosu reklamowego.<\/p>\n
Park kulturowy jest najlepszym narz\u0119dziem do uporz\u0105dkowania chaosu reklamowego na wi\u0119kszym obszarze. Po pozytywnych do\u015bwiadczeniach Krakowa, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 o parku kulturowym dla swojej star\u00f3wki, kolejne polskie miasta podejmuj\u0105 ten wysi\u0142ek.<\/p>\n
Podstawowym warunkiem utworzenia parku kulturowego jest szczeg\u00f3lny charakter terenu nim obj\u0119tego – celem parku jest bowiem ochrona krajobrazu kulturowego oraz zachowanie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 krajobrazowo teren\u00f3w z zabytkami nieruchomymi. Park kulturowy przedstawia okre\u015blon\u0105 warto\u015b\u0107 jako ca\u0142o\u015b\u0107, st\u0105d te\u017c nie jest konieczna ocena czy pojedyncze nieruchomo\u015bci wchodz\u0105ce w jego sk\u0142ad maj\u0105 warto\u015b\u0107 zabytkow\u0105 (tak Naczelny S\u0105d Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r. w sprawie II OSK 7\/07 – dotycz\u0105cym parku kulturowego w Ko\u0144skich).<\/p>\n
W uchwale rady gminy w sprawie parku kulturowego mo\u017cna okre\u015bli\u0107 zakazy i ograniczenia zwi\u0105zane z umieszczaniem tablic, napis\u00f3w, og\u0142osze\u0144 reklamowych i innych znak\u00f3w niezwi\u0105zanych z ochron\u0105 parku kulturowego, z wyj\u0105tkiem znak\u00f3w drogowych i znak\u00f3w zwi\u0105zanych z ochron\u0105 porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa publicznego. Zalet\u0105 uchwa\u0142y jest skutek wej\u015bcia w \u017cycie \u2013 bezpo\u015bredni, a nie jak w przypadku planu miejscowego, dopuszczaj\u0105cy kontynuacj\u0119 istniej\u0105cego zagospodarowania. Dotychczas wydawane w Polsce uchwa\u0142y okre\u015bla\u0142y termin na dostosowanie obszaru do ich ustale\u0144, np. 6 miesi\u0119cy. Ustalenie to nie by\u0142o przedmiotem ich zaskar\u017cenia do s\u0105du administracyjnego (uchwa\u0142a krakowska by\u0142a skar\u017cona kilkukrotnie, lecz z innych powod\u00f3w). W uchwale o parku kulturowym mo\u017cliwe jest zatem wskazanie terminu, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci maj\u0105 dostosowa\u0107 si\u0119 do postanowie\u0144 w zakresie reklamy.<\/p>\n
Za wad\u0119 parku kulturowego mo\u017cna uzna\u0107 obowi\u0105zek sporz\u0105dzenia dla obszaru obj\u0119tego uchwa\u0142\u0105 planu miejscowego. Trzeba jednak wskaza\u0107, \u017ce w obecnie obowi\u0105zuj\u0105cych przepisach nie ma sankcji za nie uchwalenie tego planu. Wojewoda dzia\u0142a bowiem w trybie zarz\u0105dzenia zast\u0119pczego uchwalaj\u0105c plan miejscowy jedynie w przypadku, gdy dotyczy to realizacji ponadlokalnej inwestycji celu publicznego. A zatem, co cz\u0119ste w przepisach prawa administracyjnego, pomimo zapisania danego obowi\u0105zku, nie ma prawnego \u015brodka jego wyegzekwowania. Ta wada systemu planowania przestrzennego w tym przypadku mo\u017ce by\u0107 jednak uznana za zalet\u0119 – uchwa\u0142a o parku kulturowym reguluje bowiem podstawowe zasady gospodarowania przestrzeni\u0105 i nie jest konieczne dublowanie jej planem miejscowym.<\/p>\n
W celu realizacji zada\u0144 zwi\u0105zanych z ochron\u0105 parku kulturowego mo\u017cliwe jest powo\u0142anie jednostki organizacyjnej do zarz\u0105dzania nim (nieuniknione jest skojarzenie z Mened\u017cerem Piotrkowskiej).<\/p>\n
Za ograniczenia w korzystaniu z nieruchomo\u015bci, wprowadzone w uchwale w sprawie parku kulturowego, nale\u017cy wyp\u0142aci\u0107 odszkodowanie na zasadach okre\u015blonych w ustawie \u2013 Prawo ochrony \u015brodowiska<\/i>. W\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce uchwa\u0142a ogranicza mu spos\u00f3b korzystania z nieruchomo\u015bci, sk\u0142ada wniosek do starosty o wyp\u0142at\u0119 odszkodowania. Ustalenie wysoko\u015bci odszkodowania nast\u0119puje na podstawie opinii rzeczoznawcy maj\u0105tkowego. Osoba niezadowolona z wysoko\u015bci odszkodowania odwo\u0142uje si\u0119 od decyzji starosty do s\u0105du. Warto zada\u0107 sobie pytanie: czy niemo\u017cno\u015b\u0107 wieszania na budynku reklamowych szmat faktycznie oznacza ograniczenie korzystania z tego budynku? Czy ekspozycja zabytkowej elewacji i urz\u0105dzenie pasuj\u0105cych do niej szyld\u00f3w reklamowych obni\u017ca warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci?<\/p>\n
Na koniec warto wskaza\u0107, \u017ce kto narusza zakazy lub ograniczenia obowi\u0105zuj\u0105ce na terenie parku kulturowego lub jego cz\u0119\u015bci, podlega karze aresztu, ograniczenia wolno\u015bci albo grzywny. W razie pope\u0142nienia tego wykroczenia mo\u017cna orzec przepadek narz\u0119dzi i przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y lub by\u0142y przeznaczone do pope\u0142nienia wykroczenia (chocia\u017cby nie stanowi\u0142y w\u0142asno\u015bci sprawcy), a tak\u017ce przepadek przedmiot\u00f3w pochodz\u0105cych bezpo\u015brednio lub po\u015brednio z wykroczenia oraz obowi\u0105zek przywr\u00f3cenia stanu poprzedniego lub zap\u0142aty r\u00f3wnowarto\u015bci wyrz\u0105dzonej szkody.<\/p>\n
Wpis do rejestru zabytk\u00f3w nast\u0119puje na podstawie decyzji wojew\u00f3dzkiego konserwatora zabytk\u00f3w, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 wydana z urz\u0119du. Do rejestru wpisa\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c otoczenie zabytku. Otoczenie to ustawa definiuje jako teren wok\u00f3\u0142 lub przy zabytku, wyznaczony w celu ochrony warto\u015bci widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddzia\u0142ywaniem czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. Wpisem mo\u017cna obj\u0105\u0107 tak\u017ce historyczny uk\u0142ad urbanistyczny lub ruralistyczny (przestrzenne za\u0142o\u017cenie miejskie lub wiejskie, zawieraj\u0105ce zespo\u0142y budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w uk\u0142adzie historycznych podzia\u0142\u00f3w w\u0142asno\u015bciowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dr\u00f3g) lub historyczny zesp\u00f3\u0142 budowlany (powi\u0105zan\u0105 przestrzennie grup\u0119 budynk\u00f3w wyodr\u0119bnion\u0105 ze wzgl\u0119du na form\u0119 architektoniczn\u0105, styl, zastosowane materia\u0142y, funkcj\u0119, czas powstania lub zwi\u0105zek z wydarzeniami historycznymi).<\/p>\n
Umieszczanie na zabytku rejestrowym tablic lub reklam wymaga pozwolenia wojew\u00f3dzkiego konserwatora zabytk\u00f3w. Niestety, obecne brzmienie art. 36 ustawy, nie nakazuje uzyskania takiego zezwolenia na umieszczanie reklam w otoczeniu zabytku, nawet je\u017celi zosta\u0142o ono wpisane do rejestru (zezwolenia takiego wymaga prowadzenie w otoczeniu zabytku rob\u00f3t budowlanych). Pozwolenia konserwatorskiego b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c wymaga\u0142o prowadzenie rob\u00f3t budowlanych, np. na terenie historycznego uk\u0142adu urbanistycznego.<\/p>\n
Nadz\u00f3r nad przestrzeganiem przepis\u00f3w ustawy sprawuje wojew\u00f3dzki konserwator zabytk\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017ce wyda\u0107 nakaz wstrzymania dzia\u0142a\u0144 skierowanych przeciwko zabytkowi i nakaza\u0107 przywr\u00f3cenie stanu poprzedniego.<\/p>\n
Kto bez pozwolenia umieszcza na zabytku wpisanym do rejestru urz\u0105dzenia techniczne, tablice, reklamy oraz napisy, podlega karze grzywny.<\/p>\n
Projekt planu miejscowego podlega uzgodnieniu z wojew\u00f3dzkim konserwatorem zabytk\u00f3w. Oznacza to, \u017ce mo\u017ce on w spos\u00f3b w\u0142adczy zaleci\u0107 okre\u015blone zapisy w planie, w zakresie ochrony zabytk\u00f3w. Poniewa\u017c jednak plan miejscowy<\/a> mo\u017ce okre\u015bli\u0107 zasady eksponowania reklam nie tylko dla obszar\u00f3w zabytkowych, uzgodnienie konserwatorskie nie jest jedyn\u0105 drog\u0105 wprowadzenia tych ustale\u0144 do planu.<\/p>\n Zabytek rejestrowy lub park kulturowy o szczeg\u00f3lnych walorach mo\u017ce by\u0107 uznany przez Prezydenta RP za pomnik historii. Uzyskanie tego miana umo\u017cliwia rozpocz\u0119cie stara\u0144 o wpis na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. Uznanie za pomnik historii nie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze szczeg\u00f3lnym re\u017cimem prawnym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Formy ochrony zabytk\u00f3w Ochrona zabytk\u00f3w w Polsce nie ma charakteru powszechnego, lecz wymaga ustanowienia, w odpowiedni spos\u00f3b, okre\u015blonej formy ochrony zabytku. Najwa\u017cniejsz\u0105 form\u0105 jest wpis do rejestru zabytk\u00f3w lub uznanie za pomnik historii. Poza tym mo\u017cliwe jest utworzenie parku kulturowego b\u0105d\u017a wskazanie ustale\u0144 ochrony dla planu miejscowego lub decyzji lokalizacyjnej. Ka\u017cda z tych form umo\u017cliwia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":7,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"yoast_head":"\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\t\nPomnik historii<\/h2>\n